Diş fırçalayarkən və ya diş ipi istifadə edərkən diş ətinin qanaması ən çox gingivitin — diş əti iltihabının erkən mərhələsinin əlamətidir. Səbəb adətən diş ətinin kənarında yığılan bakterial ərpdir (plak). Yaxşı xəbər odur ki, gingivit erkən mərhələdə düzgün gigiyena və peşəkar təmizliklə çox vaxt geri dönə bilən vəziyyətdir. Lakin müalicəsiz qalarsa, daha ciddi diş əti xəstəliyinə (parodontit) keçə bilər.
Sağlam diş əti ilə gingivitin əlamətlərinin müqayisəsi.
Diş əti niyə qanayır?
Ən geniş yayılmış səbəb plakın yığılmasıdır. Diş ətinin kənarında qalan bakteriyalar iltihaba səbəb olur; iltihablı diş əti şişkin, qızarmış olur və yüngül toxunuşda belə qanaya bilər. Digər mümkün amillər:
- Yetərincə və ya düzgün təmizlik etməmək;
- Hormonal dəyişikliklər (məsələn, hamiləlik dövründə);
- Siqaret çəkmə;
- Bəzi dərmanlar;
- Şəkər xəstəliyi kimi sistemli vəziyyətlər;
- Vitamin çatışmazlığı.
Qeyd: Davam edən qanama hər zaman yalnız gigiyena ilə bağlı olmaya bilər; səbəbi dəqiq müəyyən etmək üçün həkim qiymətləndirməsi vacibdir.
Gingivitin əlamətləri
- Fırçalama və ya diş ipi zamanı qanama;
- Qızarmış, şişkin və ya həssas diş əti;
- Ağız qoxusu;
- Diş ətinin normaldan daha "parlaq qırmızı" görünməsi.
Bu mərhələdə ağrı çox vaxt olmur — buna görə gingivit asanlıqla nəzərdən qaçır.
Gingivit necə müalicə olunur?
Erkən gingivit adətən aşağıdakılarla idarə olunur:
- Peşəkar təmizlik — diş daşı və plakın həkim tərəfindən təmizlənməsi.
- Düzgün ev qulluğu — gündə iki dəfə fırçalama və gündəlik diş arası təmizlik.
- Risk amillərinin azaldılması — məsələn, siqaretin dayandırılması.
Çox vaxt düzgün qulluqla diş ətinin sağlamlığı bir neçə həftə ərzində yaxşılaşır. Lakin diş daşı yığılıbsa, onu evdə fırça ilə təmizləmək mümkün deyil — peşəkar təmizlik lazımdır.
Müalicə edilməzsə nə olur?
Müalicəsiz gingivit zamanla parodontitə keçə bilər — bu, diş ətini və dişi saxlayan sümüyü əhatə edən daha ciddi iltihabdır və diş itkisinə qədər gedə bilər. Parodontit erkən gingivitdən fərqli olaraq həmişə tam geri dönə bilmir. Buna görə erkən müdaxilə vacibdir.
Qarşısının alınması
- Gündə iki dəfə, yumşaq fırça ilə fırçalama;
- Gündə bir dəfə diş arası təmizlik (ip və ya ara fırçası);
- Müntəzəm həkim yoxlaması və peşəkar təmizlik;
- Siqaretdən çəkinmə;
- Balanslı qidalanma.
Tez-tez verilən suallar (FAQ)
Diş əti qanaması təhlükəlidirmi? Çox vaxt erkən gingivitin əlamətidir və düzgün qulluqla idarə oluna bilər. Lakin davam edən qanama daha ciddi diş əti xəstəliyinin göstəricisi ola bilər, ona görə həkimə müraciət tövsiyə olunur.
Qanama olduqda fırçalamağı dayandırmalıyam? Xeyr. Yumşaq, düzgün fırçalamağa davam etmək vacibdir, çünki qanamanın əsas səbəbi çox vaxt plakdır. Sərt fırçalamadan çəkinin və həkimlə məsləhətləşin.
Gingivit özü keçə bilərmi? Erkən gingivit düzgün gigiyena və peşəkar təmizliklə çox vaxt geri dönə bilir. Lakin diş daşı yığılıbsa, peşəkar təmizlik lazımdır.
Ağız yaxalayıcı gingiviti müalicə edirmi? Antiseptik yaxalayıcı kömək edə bilər, lakin tək başına kifayət deyil. Əsas müalicə mexaniki təmizlik və plakın aradan qaldırılmasıdır.
Hamiləlikdə diş əti niyə daha çox qanayır? Hormonal dəyişikliklər diş ətinin iltihaba həssaslığını artıra bilər. Hamiləlik dövründə diqqətli gigiyena və həkim yoxlaması xüsusilə vacibdir.
Klinik qeyd: Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və fərdi diaqnozu əvəz etmir. Davam edən diş əti qanaması üçün randevu alın.
Mənbələr: Parodontologiya üzrə klinik tövsiyələr; gingivit və parodontit haqqında geniş qəbul edilmiş elmi məlumat. Klinik məzmun Dr. Bəxtiyarın təcrübəsi ilə uzlaşdırılıb.
Müəllif
Dr. Bəxtiyar
Tibbi baxış
Dr. Bəxtiyar