All-on-4 İmplant Müalicəsi

All-on-4 nədir?

All-on-4 («dörd üzərində hamısı») tam dişsiz çənədə bütün dişləri əvəz edən protezin cəmi dörd implant üzərinə bərkidilməsi konsepsiyasıdır. Ön hissədəki iki implant düz, arxa iki implant isə 30°-yə qədər meyilli yerləşdirilir — beləcə üst çənədə sinusdan, alt çənədə sinir kanalından yan keçilir və protezin dayaq sahəsi arxaya doğru uzanır. Protez vintlə implantlara bağlanır: pasiyent çıxarmır, həkim lazım gəldikdə çıxarıb təmizləyə və ya təmir edə bilər. Konsepsiyanın tarixi, üstünlükləri və məhdudiyyətləri ayrıca yazıda geniş izah olunub.

Kimlər üçün uyğun ola bilər?

All-on-4 üç vəziyyətdə müzakirə olunur: bütün dişlər itirilib; qalan dişlər parodontit, karies və ya kök problemi səbəbindən saxlanıla bilmir və çəkilməsi planlanır; pasiyent çıxan protezlə yaşayır, amma sabit dişlər istəyir. Ümumi sağlamlıq cərrahiyyəyə imkan verməlidir. «Tam dişsiz çənə = All-on-4» tənliyi düzgün deyil: bəzi pasiyentlərdə altı implant, bəzilərində implant üzərində çıxarıla bilən protez, bəzilərində isə əvvəlcə hazırlıq mərhələsi daha doğru seçimdir.

Kimlərdə əlavə qiymətləndirmə lazımdır?

• Sümük həcmi və paylanması — xüsusilə ön hissədə sümük kifayət etmirsə, meyilli implantlar problemi həll etmir
• Sinus və sinir anatomiyası — arxa implantların meyilli yerləşdirilməsinə imkan verib-verməməsi 3D-də ölçülür
• Siqaret — implant itkisi və sümük itkisi riskini artırır; əməliyyat ətrafında dayandırılması tövsiyə olunur
• Diabet və digər sistem xəstəlikləri — nəzarətdə olub-olmaması sağalmanı və uzunmüddətli nəticəni müəyyən edir
• Gigiyena imkanı — tam çənə protezi altının hər gün təmizlənməsini tələb edir; bu mümkün deyilsə, çıxarıla bilən variant müzakirə olunur
• Parafunksiya (bruksizm, dişləri sıxma) — dörd implant üzərində protezə düşən yük artır; qoruyucu kappa və protez dizaynı planlanır
• Qarşı çənənin vəziyyəti — təbii dişlər, protez və ya implant olması qapanış planını dəyişir

All-on-4 necə planlaşdırılır?

Tam çənə bərpasında ən böyük risk implant deyil, plansızlıqdır: implantların yeri gələcək protezin dişlərinə, dodaq dəstəyinə və qapanışa görə seçilməlidir. Klinikamızda proses belə gedir.

1. 1

   Konsultasiya

   Gözlənti, tibbi tarixçə, siqaret, əvvəlki protez təcrübəsi; çıxan protez varsa, onun uyğunluğu qiymətləndirilir.

2. 2

   Klinik müayinə

   Qalan dişlərin saxlanıla bilib-bilməməsi, diş əti, dodaq xətti və gülüş, qapanış, çənə oynağı, ağız açılma dərəcəsi.

3. 3

   3D KLKT

   Sümüyün hündürlüyü, eni və paylanması, sinus döşəməsi, sinir kanalı, çənə dəliyi; implant sayının və mövqeyinin əsası.

4. 4

   Protez yönümlü rəqəmsal plan

   KLKT ağız içi skan və gələcək dişlərin dizaynı ilə birləşdirilir; implantların bucağı, dərinliyi və protezin arxaya uzanması (kantilever) planlanır; lazım gəlsə cərrahi şablon hazırlanır.

5. 5

   İmplantların yerləşdirilməsi

   Yerli anesteziya (istəyə görə sedasiya müzakirə oluna bilər) altında; qalan dişlər çəkilir, sümük səviyyəsi korreksiya edilir, dörd (və ya altı) implant planlanan mövqeyə qoyulur; ilkin sabitlik ölçülür.

6. 6

   Müvəqqəti və yekun protez strategiyası

   Sabitlik kifayətdirsə, müvəqqəti sabit protez qısa müddətdə bərkidilir; kifayət etmirsə, sağalma müvəqqəti çıxan protezlə gözlənilir. Osseointeqrasiyadan sonra yekun protez hazırlanır.

7. 7

   Nəzarət və qulluq

   Vintlərin və qapanışın yoxlanması, peşəkar təmizlik, nəzarət rentgeni — protezin ömrünü müəyyən edən mərhələ.

3D planlama tam çənə bərpasında niyə həlledicidir?

Tək implantda səhv bir dişə təsir edir; tam çənə bərpasında implantların hamısı bir protezlə bağlıdır və bir mövqe səhvi protezin formasını, təmizlənməsini və yükün paylanmasını dəyişir. 3D görüntü sümüyün hardan istifadə edilə biləcəyini, meyilli implantın sinus və sinirdən keçib-keçməyəcəyini əvvəlcədən göstərir; rəqəmsal plan isə implantın mövqeyini sümüyə yox, gələcək dişə görə seçir.

All-on-4 və All-on-6 fərqi

Hər ikisi implant üzərində sabit tam çənə protezidir; fərq dayaq sayında və onun tələb etdiyi sümükdədir. Altı implant yükü daha çox nöqtəyə paylayır və bir implant itirilsə protezi saxlamaq asanlaşır, amma arxa hissədə də kifayət qədər sümük tələb edir. Dörd implant meyilli yerləşdirmə sayəsində sümüyün az olduğu arxa hissədən yan keçir, prosedur və qiymət daha yığcam olur, amma hər implantın payına düşən yük artır və protezin arxaya uzanması məhdudlaşdırılır.

• Dayaq sayı: 4 ↔ 6
• Sümük tələbi: arxa hissədə az ↔ arxa hissədə də kifayət qədər
• Yükün paylanması: hər implanta daha çox ↔ daha bərabər
• Bir implant itirilərsə: protez adətən yenidən planlanır ↔ çox vaxt saxlanıla bilər
• Protezin uzunluğu (kantilever): məhdud ↔ daha uzun mümkün
• Tipik seçim: sümük arxada azalıbsa ↔ sümük yaxşı paylanıbsa və ya yük yüksəkdirsə (bruksizm, qarşı çənədə təbii dişlər)

All-on-4 ilə sümük artırılması həmişə lazım deyil?

Konsepsiyanın əsas üstünlüyü budur ki, arxa implantların meyilli yerləşdirilməsi çox vaxt sinus lift və ya böyük sümük artırılmasından yan keçməyə imkan verir. Amma bu, «sümük artırılması heç vaxt lazım deyil» demək deyil: ön hissədə sümük çox nazikdirsə, çənə kəskin əriyibsə və ya sümük səviyyəsi qeyri-bərabərdirsə, sümük korreksiyası, əlavə implant və ya başqa konsept (məsələn, uzun meyilli implantlar və ya çıxarıla bilən implant protezi) müzakirə oluna bilər. 2015-ci il meta-analizində (44 tədqiqat, 10 000-dən çox implant) meyilli və düz yerləşdirilmiş implantların ümumi itki göstəriciləri oxşar olub; qərar hər halda 3D ölçmələrə söykənir.

İmmediate loading — eyni gün diş?

All-on-4 və «eyni gün diş» (immediate loading) eyni anlayış deyil. All-on-4 implantların sayı və mövqeyi haqqındadır; immediate loading isə implantlara protezin nə vaxt bərkidildiyi haqqında. Dörd implant kifayət qədər ilkin sabitlik göstərəndə (bunu həkim əməliyyat zamanı ölçür) müvəqqəti sabit protez qısa müddətdə bərkidilə bilər; sabitlik kifayət etmirsə, protez sağalmadan sonra qoyulur. ITI konsensus sənədləri tam çənədə dərhal yükləməni yalnız müəyyən şərtlərdə — kifayət qədər sabitlik, düzgün qapanış, yumşaq qida rejimi — tövsiyə edir.

Protez materialları

Müvəqqəti protez adətən titan və ya gücləndirilmiş akril əsaslıdır — yüngüldür, düzəlişə imkan verir və sağalma dövründə yükü azaldır. Yekun protez üçün əsas seçimlər: titan karkas üzərində akril və ya kompozit dişlər (yüngül, təmir olunan, aşınmaya meyilli), titan karkas üzərində zirkon və ya monolit zirkon (aşınmaya davamlı, estetik, daha sərt və bahalı). Material qapanış yükünə, qarşı çənəyə, estetik tələbə və büdcəyə görə seçilir; hər material illər ərzində texniki xidmət tələb edə bilər.

Risklər və məhdudiyyətlər

• İmplant uğursuzluğu — erkən (osseointeqrasiya olmur) və ya gec; dörd dayaqlı sistemdə bir implantın itkisi bütün protezin yenidən planlanmasını tələb edə bilər
• Peri-implant xəstəliklər — protez altında gigiyena çətin olduğu üçün mukozit və peri-implantit riski yüksəkdir; müntəzəm təmizlik və nəzarət tələb olunur
• Biomexaniki risk — yükün az sayda implanta düşməsi, uzun kantilever, bruksizm; protezin dizaynı və qoruyucu kappa ilə idarə olunur
• Protez-texniki problemlər — dişlərin qırılması və ya aşınması, vintlərin boşalması, karkasın çatlaması; çoxu təmir olunandır, amma vaxt və xərc tələb edir
• Nitq və uyğunlaşma — ilk həftələrdə danışıq və tüpürcək dəyişikliyi mümkündür, adətən keçir
• Sinir və sinusla bağlı ağırlaşmalar — 3D planlama və təhlükəsizlik məsafəsi ilə azaldılan, sıfırlanmayan risk

Müalicə nə qədər vaxt aparır?

Universal cavab yoxdur. Sabitlik imkan verirsə, müvəqqəti sabit protez qısa müddətdə bərkidilir və pasiyent sağalma dövrünü sabit dişlərlə keçirir; yekun protez osseointeqrasiyadan sonra — adətən aylar sonra — hazırlanır. Dişlərin çəkilməsi, sümük korreksiyası, iki çənənin birlikdə müalicəsi və ya sağalma müddətinin fərdi xüsusiyyətləri təqvimi uzada bilər. Konkret ardıcıllıq və təxmini müddət planlaşdırma mərhələsində yazılı verilir.

Qiymət nədən asılıdır?

Tam çənə bərpasının qiyməti bir rəqəm deyil, planın cəmidir: implant sistemi və sayı (4 və ya 6), qalan dişlərin çəkilməsi və sümük korreksiyası, müvəqqəti protez, yekun protezin materialı (akril-titan, kompozit, zirkon), bir və ya iki çənənin müalicəsi, cərrahi şablon və diaqnostika. Aşağıdakı diaqnostika və implant qiymətləri saytın Qiymətlər bölməsi ilə eyni mənbədən gəlir; tam çənə protezinin dəyəri material və dizayna görə fərdi hesablanır və müayinədən sonra yazılı planla verilir.

All-on-4-dən sonra qulluq

Sabit tam çənə protezinin ömrü əməliyyatdan çox, sonrakı qulluqdan asılıdır. Gündəlik: protezin altı və implant boyunları xüsusi fırça, superfloss və su ilə təmizləyici (irrigator) ilə təmizlənir. Peşəkar: ildə ən azı bir-iki dəfə nəzarət, peşəkar təmizlik, vintlərin və qapanışın yoxlanması, nəzarət rentgeni; bəzi protezlər planlı şəkildə çıxarılıb təmizlənir. Bruksizmdə gecə kappası protezi qoruyur.

Dr. Bəxtiyar və planlama

Klinikamızda tam çənə implant bərpasını Dr. Bəxtiyar Əliyev — implantoloq, klinikanın qurucusu — planlayır və aparır: diaqnostika, 3D KLKT əsaslı rəqəmsal plan, cərrahiyyə və protez mərhələsi bir həkimin nəzarətində, bir klinikada gedir. Tam çənə bərpası ən çox mərhələsi olan implant müalicəsidir; mərhələlər arasında məlumatın bir əldə qalması nəticəni birbaşa dəyişir. Həkim barədə: Dr. Bəxtiyar Əliyev; tam ağız bərpasının estetik və funksional tərəfi: tam ağız reabilitasiyası.