All-on-4 nədir: tam çənəni 4 implant üzərində necə bərpa edirlər?

All-on-4 — bütün dişlərini itirmiş (və ya itirmək üzrə olan) bir çənəni dörd implant üzərində dayanan sabit, çıxmayan körpü ilə bərpa edən müalicə konseptidir. İki ön implant düz, iki arxa implant isə 30–45° bucaq altında yerləşdirilir; bucaq sayəsində implant üst çənədə sinusdan, alt çənədə sinirdən yan keçir və mövcud sümükdən istifadə edir. Kifayət qədər ilkin sabitlik olarsa, müvəqqəti körpü çox vaxt eyni gün və ya bir neçə gün ərzində quraşdırılır; daimi protez sağalmadan sonra hazırlanır.

Klinikada bu müalicənin planlaşdırılması, mərhələləri və qiymətə təsir edən amillər All-on-4 implant müalicəsi xidmət səhifəsində verilib.

Əsas məqamlar

• All-on-4 bir "paket" deyil, planlaşdırma konseptidir: implantların yeri hər çənəyə görə 3D tomoqrafiya (KLKT) ilə fərdi seçilir.
• Bucaqlı arxa implantlar bir çox halda sümük artırılması və sinus lift olmadan keçinməyə imkan verir.
• Müvəqqəti protez ilkin sabitlikdən asılıdır — konsensus sənədi dərhal yükləmə üçün 35 Nsm-dən yuxarı yerləşdirmə momenti tələb edir.
• Uzunmüddətli izləmə (10–18 il) implantların böyük əksəriyyətinin yerində qaldığını, amma protez üzərində mexaniki düzəlişlərin adi hal olduğunu göstərir.
• Yekun qərar siqaret, sümük həcmi, qarşı çənədəki dişlər və gigiyena vərdişinə görə verilir.

Bucaqlı arxa implantlar arxa dayağı daha geriyə aparır və konsol (körpünün dayaqsız qalan quyruğu) qısalır.

All-on-4 hansı problemi həll edir?

Bütün dişlər itəndə çənə sümüyü tədricən əriyir — xüsusilə arxa hissələrdə. Üst çənədə arxa sümüyün yerini haymor boşluğu (sinus) tutur, alt çənədə isə arxa sümüyün içindən çənə siniri keçir. Klassik yanaşmada hər tərəfə düz implant qoymaq üçün əvvəlcə sümük artırmaq lazım gəlir; bu, əlavə əməliyyat və aylarla gözləmə deməkdir.

All-on-4 bu problemi başqa yoldan həll edir: arxa implantı bucaq altında yerləşdirməklə həm uzun implant istifadə edir, həm də onun çıxış nöqtəsini geriyə aparır. Nəticədə dörd implant çənənin ön–arxa istiqamətində geniş dayaq yaradır və 10–12 dişlik körpünü daşıyır. 2017-ci il konsensus sənədi konsepti məhz atrofik (sümüyü ərimiş) çənələr üçün əsas göstəriş kimi təsvir edir.

Sümük az olduqda mövcud olan bütün seçimləri (qraft, qısa implant, bucaqlı yerləşdirmə) implant üçün sümük kifayət etmir məqaləsində müqayisə etmişik.

Kimə uyğundur, kimə deyil?

Adətən nəzərdən keçirilir:

• bir çənədə dişlərin hamısı və ya çoxu itib, qalanlar saxlanıla bilmir (dərin parodontit, kök çürükləri);
• çıxan protez (süni çənə) tutmur, çeynəmə və danışıq narahatdır;
• arxa sümük azdır və pasiyent uzun sümük artırılması prosesini istəmir;
• ümumi sağlamlıq cərrahiyyəyə imkan verir (konsensus sənədi ASA I–II, yəni sağlam və ya nəzarətdə olan xroniki xəstəliyi olan pasiyentləri göstərir).

Ehtiyatla yanaşılır və ya təxirə salınır:

• nəzarətsiz diabet, aktiv siqaret çəkmə (izləmə tədqiqatları siqaretin implant sağqalmasını azaltdığını göstərir);
• sümük metabolizminə təsir edən dərmanlar (bisfosfonat, bəzi onkoloji preparatlar) — həkimlə ayrıca müzakirə;
• çənə önündə belə dörd implantı sabit yerləşdirməyə sümük çatmır — bu halda zigomatik implant və ya başqa plan lazım ola bilər;
• ağır bruksizm (gecə diş sıxma) — protez qırılma riski yüksəkdir, gecə aparatı planlaşdırılır.

Çıxan protezlə implant üzəri həllərin ümumi müqayisəsi üçün diş protezi yoxsa implant məqaləsinə baxın. Dörd implantın az gəldiyi hallar və altı implant variantı ayrıca mövzudur — All-on-4 və All-on-6 fərqi.

Mərhələlər addım-addım

1. Müayinə və rəqəmsal plan

Panoramik şəkil kifayət etmir; KLKT ilə sümüyün eni, hündürlüyü, sinus və sinir kanalının yeri millimetrlə ölçülür. Bir çox halda ağız içi skan da götürülür ki, gələcək dişlərin forması implantların yerinə uyğunlaşdırılsın. Bu mərhələ sadəcə "rentgen çəkmək" deyil — planın özüdür. Planlaşdırmanın addımları və sual siyahısı üçün tam dişsiz çənədə implant planlaşdırılması məqaləsi var.

2. Cərrahi gün

Lokal anesteziya (istəyə görə sedasiya ilə) altında, lazım olan dişlər çəkilir, sümük hamarlanır, dörd implant yerləşdirilir. Hər implantın "yerləşdirmə momenti" ölçülür — bu, implantın sümükdə nə qədər bərk oturduğunun göstəricisidir. Bucaqlı implantların üstünə xüsusi bucaqlı abutmentlər (aralıq dayaqlar) vidalanır ki, körpünün vintləri dişlərin üstündən çıxsın.

3. Müvəqqəti sabit protez

Konsensus sənədinə görə, implantlar 35 Nsm-dən yuxarı momentlə oturubsa, dərhal yükləmə mümkündür: laboratoriya və ya klinika bir neçə saat–bir neçə gün ərzində möhkəm akril körpü hazırlayır və vintlə implantlara bərkidir. Müvəqqəti körpü qəsdən elastik olmayan, sərt materialdan düzəldilir ki, sağalan implantlar mikro-hərəkətə məruz qalmasın. Bu dövrdə yumşaq qida rejimi vacibdir.

Sabitlik kifayət etməsə, həkim dərhal yükləmədən imtina edib müvəqqəti çıxan protez verə bilər. Bu, "uğursuzluq" deyil, planın təhlükəsiz variantıdır.

4. Sağalma və daimi protez

Osseointeqrasiya (implantın sümüklə bitişməsi) adətən bir neçə ay çəkir; müddət çənəyə və sümük keyfiyyətinə görə fərqlənir. Sonra ölçü yenidən götürülür və daimi körpü hazırlanır. Konsensus sənədi daimi protez üçün metal-keramika və ya metal karkaslı akril konstruksiyaları göstərir; bu gün zirkon karkaslı variantlar da geniş yayılıb. Materiallar ayrıca məqalənin mövzusudur.

Müvəqqəti protezlə daimi protezin fərqi nədir?

Meyar	Müvəqqəti körpü	Daimi körpü
Nə vaxt	Cərrahi gün / ilk günlər	Sağalmadan sonra
Material	Möhkəm akril (bəzən metal armaturlu)	Metal-keramika, metal-akril və ya zirkon
Diş sayı	Adətən 10 (konsol qısa saxlanır)	Adətən 12-yə qədər
Məqsəd	Sağalma dövründə funksiya və estetika	Uzunmüddətli funksiya, estetika, gigiyena
Gözlənti	Aşınma və qırılma mümkündür	Dövri nəzarət və vint yoxlanışı

Tədqiqatlar uzun müddətdə nə göstərir?

Rəqəmləri mənbə ilə birlikdə oxumaq vacibdir:

• Alt çənə, 10–18 il izləmə (Maló və həmmüəlliflər, 2019; 471 pasiyent, 1884 implant): protez sağqalması 98.8%, implant sağqalması 93.0%. Eyni tədqiqatda implant səviyyəsində bioloji fəsad (iltihab, sümük itkisi) 11.8%, mexaniki fəsad (vint boşalması, akril qırılması və s.) 36.7% olub. Yəni implantların əksəriyyəti yerində qalır, amma protez üzərində təmir adi haldır.
• Üst və alt çənə, 3–17 il izləmə (Uesugi və həmmüəlliflər, 2023; 561 pasiyent, 2364 implant): implant səviyyəsində sağqalma üst çənədə 97.4%, alt çənədə 98.9%. Erkən itkilər (ilk 24 ay) üst çənədə daha çox olub; siqaret çəkənlərdə sağqalma 97.9%, çəkməyənlərdə 99.2%.
• Sistematik icmal (Soto-Peñaloza və həmmüəlliflər, 2017; 24 tədqiqat): ən çox rast gəlinən protez problemi akril körpünün qırılması və ya boşalmasıdır; ən çox rast gəlinən bioloji problem təxminən 2 ildən sonra başlayan peri-implantitdir.

Bu rəqəmlər ayrı-ayrı mərkəzlərin nəticələridir və sizin vəziyyətinizə avtomatik köçürülə bilməz.

Sonrası: bu protezə necə qulluq edilir?

Körpü çıxmadığı üçün altını adi diş ipi ilə təmizləmək olmur. Superfloss, interdental fırça və irriqator gündəlik vasitələrdir; həkim isə dövri olaraq körpünü çıxarıb altını təmizləyə bilər. Ətraflı rutin implantdan sonra uzunmüddətli qulluq məqaləsindədir. Klinikada All-on-4 planı 3D KLKT əsasında qurulur — bu barədə dental implantasiya səhifəsində məlumat var.

Tez-tez verilən suallar

All-on-4-dən sonra dişsiz gəzmək lazım gələcəkmi? Əksər hallarda yox: sabitlik kifayət edirsə, müvəqqəti sabit körpü ilk günlərdə quraşdırılır. Sabitlik az olsa, sağalma dövrü üçün müvəqqəti çıxan protez verilir.

Bucaqlı implant düz implantdan zəifdirmi? Mövcud icmallar All-on-4 çərçivəsində düz və bucaqlı implantların sağqalmasında fərq tapmır. Bucaqlı implantın üstündəki xüsusi abutment yükü körpüyə düzgün ötürür.

Üst çənə ilə alt çənədə nəticə fərqlidirmi? İzləmə tədqiqatlarında üst çənədə erkən implant itkisi bir qədər çox olub — üst sümük daha yumşaqdır. Bu, planlaşdırmada nəzərə alınır; bəzən üst çənədə əlavə implant təklif oluna bilər.

Bir çənədə All-on-4, o biri çənədə öz dişlərim qala bilərmi? Bəli. Qarşı çənədəki dişlərin vəziyyəti və qapanış planlaşdırmada nəzərə alınır; təbii dişlər güclü çeynəmə qüvvəsi yaratdığı üçün protez materialı buna görə seçilir.

Müvəqqəti körpü qırılsa nə olur? Bu, tədqiqatlarda ən çox rast gəlinən mexaniki problemdir və implantın itməsi demək deyil. Körpü təmir olunur və ya yenilənir; pasiyentə yumşaq qida rejiminə qayıtmaq tövsiyə olunur.

Nəticə

All-on-4 dişsiz çənəni az sayda implantla, çox vaxt sümük artırılmasız və qısa müddətdə sabit dişlərə qovuşduran konseptdir. Onun güclü tərəfi mövcud sümükdən ağıllı istifadə, zəif tərəfi isə protez üzərində illər boyu təmir və qulluq tələbidir. Fərdi vəziyyətin qiymətləndirilməsi üçün KLKT əsaslı konsultasiya ilk addımdır.